Dagen zonder eind van Sebastian Barry

Thomas of Thomasina?

dagen zonder eind
Days Without End (2016)

De jonge Thomas heeft als enige van zijn familie de Ierse hongersnood (1845-1850) overleeft. Ook overleefde hij de overtocht per schip naar Canada. Vanuit Canada trok hij naar de VS, waar hij mooie John Cole leerde kennen. Volgens Thomas is John zo knap als wie dan ook die ooit geleefd heeft. Mooie John wordt Thomas’ partner voor het leven. Omwille van het geld treden ze op in een saloon, verkleed als vrouw. Nadien nemen ze dienst in het Amerikaanse leger, waar ze strijden tegen de indianen.

Na hun legerdienst sluiten ze zich aan bij een reizend gezelschap. Samen met mooie John heeft Thomas, die weer optreedt als Thomasina, een Indiaans meisje Winona geadopteerd. Lang duren de optredens van het reizend gezelschap niet, want de Amerikaanse burgeroorlog dient zich aan. John en Thomas worden weer soldaat en laten hun dochter achter in veilige handen. Na de verschrikkingen van de burgeroorlog trekken ze met Winona naar Tennessee om een nieuw begin te maken. Maar dan moeten ze onverwacht hun dochter terug sturen naar haar volk. Thomas zet echter alles op alles om Winona terug te krijgen. Of is het Thomasina, want net als de Winkte bij de Sioux trekt krijgsman Thomas in vredestijd liever jurken aan.

Met ‘Dagen zonder eind’ vertelt Barry een meeslepend verhaal, dat niet voor iedereen is. Bovendien zijn de beschrijvingen van oorlog en geweld echt heel gruwelijk, waardoor je het boek soms opzij ligt. Toch vormt die gruwel een interessant contrast met de poëtische taal van Barry. En uiteraard is er Thomas, een unieke McNulty stem, die vaak vloekt als een dokwerker (= havenarbeider), wat het verhaal authentieker maakt. Tijd om stil te staan bij zijn gevoelens en ervaringen heeft hij amper. Woorden voor wat hij voelt en ervaart, heeft hij niet. Hij weet alleen dat hij John doodgraag ziet, en liever jurken draagt. En dat de Winkte in zijn nieuwe vaderland hem de weg hebben gewezen.

“Je bloed bevat oud verdriet als een tweede natuur en nieuw verdriet dat de tunnels van je verstand tot waanzin drijft. Dat vanbinnen een groot tumult veroorzaakt.”

 

Een deugdzaam man van Tahmima Anam

Het is 1984. Maya Haque gaat na zeven jaar afwezigheid terug naar het huis van haar moeder, Rehana. Haar schoonzus is nog maar net gestorven en Maya hoopt op een verzoening met haar broer, Sohail. Een paar jaar na de onafhankelijkheidsoorlog (1971) heeft Sohail namelijk het Boek omarmd. Maya kon de keuze van haar broer moeilijk aanvaarden; zij kon het niet rijmen met de man die ze kende. Bovendien heeft zij, in tegenstelling tot Sohail, nooit hun revolutionaire ideeën en idealen achter zich gelaten.

De dood van haar schoonzus is niet de enige reden waarom Maya terug huiswaarts keert. Zij is bedreigd in het dorpje waar ze als arts werkte. Terug thuis maakt ze kennis met haar vierjarig neefje, Zaid. Zaid weet in geen tijd haar hart te veroveren. Als Sohail besluit om zijn zoontje naar een Koranschool te sturen, komt hij lijnrecht tegenover Maya te staan.

In ‘Een deugdzaam man’ is het niet meer Rehana Haque die centraal staat, maar haar dochter Maya. Maya staat voor een ander vrouwenleven in een ander Bangladesh, waar religieus fundamentalisme in opkomst is. Het aspect religieus fundamentalisme kan je makkelijk uit het oog verliezen, omdat de schrijfster slechts door kleine details de lezer bewust maakt van de maatschappelijke veranderingen. Bovendien is het vooral het geloof binnen het gezin Haque dat centraal staat. Maya, Sohail en Rehana geven elk hun eigen invulling aan geloof. Ondanks de liefde en hun hechtheid als gezin zijn die verschillende invullingen niet altijd verenigbaar. Dit komt vooral tot uiting tussen Maya en Sohail. En het is uiteindelijk Rehana, die Maya doet inzien waarom haar broer het Boek omarmde. Intussen is het echter al tot een drama gekomen.

‘Een deugdzaam man’ is sterker dan zijn voorganger ‘Het bijtende gevoel van verlies‘, hoewel die laatste zeker de kiemen draagt van Anams bijzonder schrijftalent. Anam heeft de gave om het drama van een enkel gezin te plaatsen tegen de achtergrond van een maatschappij in verandering, zonder dat je het gevoel hebt dat daar welbewust is over nagedacht. Het is ook een roman die de gevolgen van oorlog en het zoeken naar een nieuwe identiteit centraal stelt. Net als bij het eerste deel weet de schrijfster geweld en drama via een achterpoortje bij de lezer te brengen. En door het wisselende tijdperspectief wint het verhaal aan dynamiek en spanning.

Engelstalige lezers weten sinds aanvang dit jaar hoe het de familie Raque verder vergaat. Nederlandstalige lezers moeten nog een paar maanden geduld hebben vooraleer ze het derde deel van Anams trilogie rond Bangladesh kunnen lezen. In het derde deel volg je de familie via de dochter van Maya, Zubaida.

Mijn zus woont op de schoorsteenmantel van Annabel Pitcher

“Mijn zus Rose woont op de schoorsteenmantel. Nou ja, stukjes van haar dan. Drie vingers, haar rechterelleboog en haar knieschijf liggen begraven op een begraafplaats in Londen. Mijn ouders kregen heel erge ruzie toen de politie delen van haar had gevonden.”

Aan het woord is de tienjarige Jamie Matthews, die vijf jaar geleden zijn zuster Rose verloor bij een terroristische aanslag. Eigenlijk herinnert Jamie zich weinig van Rose. Anders is het voor zijn zuster Yasmine, Rose’s tweelingzus, die door haar ouders jarenlang gekleed werd in de kleren die Rose zo graag droeg. Nadat Yasmine haar haren liet knippen en roze liet verven, en een neuspiercing liet zetten, liep haar moeder weg met een man van de praatgroep.

Terwijl zijn moeder nog steeds in Londen leeft, zijn Jamie, Yasmine en hun vader verhuisd naar de Lake District. Vader Matthew verwaarloost zichzelf, drinkt en laat zijn kinderen grotendeels aan hun lot over. Op zijn nieuwe school wordt de roodharige Jamie behoorlijk gepest, maar gelukkig is er Sunya. Zijn vriendschap met Sunya geeft Jamie echter kopzorgen. Sunya is een moslimmeisje, en moslims vermoordden zijn zuster. Hoe gaat hij zijn vriendschap met Sunya verborgen kunnen houden voor zijn vader? Want als zijn vader te weet komt dat hij met een moslima bevriend is….

Dat ‘Mijn zus woont op de schoorsteenmantel’ iets innemend heeft, komt vooral door de stem van Jamie. Die stem is authentiek, iets wat bij jeugdige fictieve helden makkelijk ontbreekt. Naast de zwaarwichtige thema’s weet de schrijfster ook wel genoeg humoristische situaties te creëren. Sommige situaties vond ik net iets te geforceerd. Ook vond ik dat er te veel thema’s werden aangesneden.

In zoverre ik kan beoordelen, denk ik wel dat ‘Mijn zus woont op de schoorsteenmantel’ een interessant boek is voor jeugdige lezers. Het werd alleszins heel goed onthaald. Hoewel ik ‘Mijn zus woont op de schoorsteenmantel’ niet fantastisch vond, was ik tot op zekere hoogte wel gecharmeerd door het verhaal.