Fictieve held: Fagin

De meeste literaire helden schitteren op papier. Sommige, zoals Charles Dickens’ Fagin uit ‘Oliver Twist’, vinden hun weg naar andere cultuuruitingen.

Eigenlijk zijn alle personages in ‘Oliver Twist’ gekend bij het grote publiek. ‘Oliver Twist’ is dan ook een van de bekendste romans van Charles Dickens. Fagin is echter opmerkelijk. Hij is namelijk een van de weinige Joodse personages in de 19e- eeuwse Britse literatuur, en een van de controversieelste helden in de Engelse literatuur. Sinds de eerste publicatie zorgt Fagin voor discussies over mogelijk antisemitisme.

Roodharige Fagin.

Voor Fagin inspireerde Dickens zich op de stereotiepe middeleeuwse Joodse boeman. Zo heeft Fagin een vork vast als hij voor het eerst in ‘Oliver Twist’ opduikt en heeft hij rood haar. Rood haar werd toen geassocieerd met de duivel. En Fagin is door en door slecht. Dickens refereerde meermaals naar Fagin als ‘the merry old gentleman’ wat synoniem stond met de duivel.

Dickens verklaarde ooit dat hij Fagin Joods maakte, omdat criminelen nu eenmaal Joods zijn. Kans is reëel dat Dickens Ikey Solomon voor ogen had. De Joodse Solomon was toen een gekende Engelse crimineel en heler.

Door de controversie rond Fagin zag Dickens zich gedwongen om in latere heruitgaven van ‘Oliver Twist’ Fagins Joodse achtergrond minder sterk te benadrukken. In een latere roman, ‘Our Mutual Friend’ voerde Dickens terug een Joods personage op, met name Mr Riah. Riah is in tegenstelling tot Fagin de goedheid zelve. De lezer, de film- en theaterliefhebber kent vooral Dickens’ slechte Jood. In het Engels is ‘a fagin’ overigens een volwassene die kinderen opleidt tot dief.

Fagin

Bron: Wikipedia en The Independant.
Bron foto: Wikimedia Commons, die de afbeelding dankt aan Joseph Clayton Clarke.

De pianostemmer van Daniel Mason

Een piano in Birma.

Hoewel het Ministerie van Oorlog gewoon is aan de ongewone verzoeken van de majoor-arts, Anthony Carroll, met betrekking tot zijn medische onderzoeken, reageerde het met ongeloof als Carroll vroeg om een piano. Logistiek was het leveren van een piano in de jungle van Birma quasi onmogelijk. Bovendien wou Carroll niet zomaar een piano, het moest ook nog een specifiek merk zijn, namelijk een Erard-piano. Toch kreeg Carroll zijn zin. En bleek operatie piano succesvol.

Nu blijkt de piano ontstemd te zijn. Dus stelt het Ministerie van Oorlog een onderzoek in naar Londense pianostemmers gespecialiseerd in het stemmen van Erard-vleugels. De keuze valt op de 41-jarige pianostemmer, Edgar Drake. Zo krijgt Edgar het vreemde verzoek om naar Birma af te reizen om een piano te stemmen.

In het jaar 1886 was het geen evidentie om naar Birma te reizen. Bovendien strijdt het Engelse koloniale bewind tegen Birmezen en Fransen in het gebied, waar Edgar naar toe moet. Het leger voorziet echter een royale vergoeding en belooft voor zijn vrouw te zorgen. Edgar vindt het geweldig, dat Carroll zijn liefde voor muziek en cultuur deelt met de lokale vorsten om de vrede te bewaren. Voor zo’ n edel doel wil Edgar graag een lange reis maken. Hij mag de majoor-arts al, hoewel hij hem nooit ontmoet heeft. Maar is Anthony Carroll inderdaad zo onbaatzuchtig?

‘De pianostemmer’ is geplaatst tegen een waarheidsgetrouwe historische context. Mason weet je moeiteloos onder te dompelen in het negentiende-eeuwse Londen en Birma. Op zich een opmerkelijke prestatie. Masons taal is rondom prachtig en beeldend. Zijn hoofdpersonage, Edgar Drake is mooi uitgewerkt. Niettemin zijn er valse noten. Zo zijn sommige stukken te lang en niet echt interessant. Gelukkig kan je de overbodige stukjes tekst makkelijk overslaan zonder belangrijke informatie te missen. Lastiger is het onduidelijk onderscheid tussen dialoog en de interne gedachten en herinneringen, wat zorgt voor verwarring en een onbevredigend einde.

Al bij al, is ‘De pianostemmer’ een geslaagd boek.

Oorspronkelijke titel: The Piano Tuner.
Datum van publicatie: 2002.

Fictieve held: graaf Dracula

De meeste literaire helden schitteren enkel op papier. Sommige, zoals Bram Stokers graaf Dracula, vinden hun weg naar andere cultuuruitingen. 

Overstap naar de literatuur.

Verhalen over vampieren bestaan al sinds het begin der tijden. Pas vanaf de achttiende eeuw maakte de vampier de overstap van folklore naar de literatuur via de poëzie. Het eerste kortverhaal rond een vampier, ‘The Vampire’, verscheen in 1819. ‘The Vampire’ van John Polidori was zo succesvol dat ook andere schrijvers de vampier als fictieve held lieten optreden. Zo zag Graaf Dracula in 1897 het levenslicht. Net als Polidori’s, lord Ruthven, is graaf Dracula een charismatisch edelman.

Beïnvloed door de geschiedenis van Roemenië.

Analoog aan andere literaire Victoriaanse voorgangers, zoals ‘Varney the Vampire’ kreeg graaf Dracula vooruitstekende tanden mee. Bij leven beleed de graaf de zwarte magie waardoor hij heel wat bovennatuurlijke krachten heeft. Bovendien is er de suggestie dat hij zich in een wolf kan veranderen, wat doet denken aan de volksverhalen rond weerwolven. Naast de literaire spinsels van zijn voorgangers en de invloed van de folklore werd Bram Stoker ook beïnvloed door de geschiedenis van Roemenië. Zo ontleende Stoker de naam Dracula aan Vlad II Dracula van Wallachia, een plaatselijke historische Roemeense heerser.

Van avonturenverhaal naar populaire held.

Voor het Victoriaanse lezerspubliek was ‘Dracula’ een spannend avonturenverhaal. De triomftocht van de Roemeense graaf begon pas bij aanvang van de twintigste eeuw bij de opkomst van de film. Via het witte doek bereikte Stokers roman zijn huidige toonaangevende status. ‘Dracula’ mag dan een enorme invloed hebben binnen de vampierenliteratuur, eigenlijk behoort het tot verschillende literaire genres zoals horror en de invasieliteratuur. In invasieliteratuur is er sprake van een overheersing van de wereld.

Graaf Dracula mag dan wel niet slagen in zijn missie om de wereld te domineren, hij bepaalde voorgoed ons beeld over de vampier. Bovendien is hij niet enkel in de film, maar ook op televisie, in strips en games een populaire held.

dracula

 

Bron: Wikipedia
Bron beelden: Wikimedia Commons