De donkere straten van Caïro van Parker Bilal

Zeven jaar lang weet Makana zijn kostje bijeen te scharrelen in Caïro. De afgelopen maanden echter zijn de speuropdrachten opgedroogd, en als het tij niet snel keert, zal hij naar ander betaald werk moeten uitkijken. Momenteel probeert hij zo veel mogelijk zijn huisbazin, Umm Ali te ontlopen. Maar dan kondigt Umm Ali een voornaam uitziende heer aan bij Makana. Makana moet onmiddellijk mee met de man. Niemand minder dan de beruchte steenrijke magnaat, Saad Hanafi wil hem spreken.

Saad Hanafi heeft een heel twijfelachtig verleden, maar heeft de nodige politieke banden en weet dromen te verkopen. Zijn meest succesvolle product is het Dream Team, een voetbalploeg. Een van de spelers van het Dream Team is verdwenen. Het gaat om Adil Romario, de sterspeler. Makana’s opdracht is om Adil Romario terug te vinden, liefst voor de pers lucht krijgt van zijn verdwijning. Maar dat lijkt makkelijker gezegd dan gedaan, want Makana’s onderzoek leidt al snel naar de onderwereld van Caïro. Bovendien wordt Makana gevolgd, en vraagt politie-inspecteur Okasha zijn hulp bij een moordzaak op een Engelse toeriste.

‘De donkere straten van Caïro’ is het eerste deel rond speurder Makana. Eerste boeken in een reeks zijn vaak iets minder goed, maar dat kan je onmogelijk zeggen van ‘De donkere straten van Caïro’. Net als bij de andere boeken in de reeks zijn er de gebruikelijke ingrediënten: de actuele politieke toestand en de rijke geschiedenis van de regio. En uiteraard is er het degelijk schrijf- en speurwerk, dat je gekluisterd houdt. Bovendien weet Bilal in deze Makana voor een verrassend slot te zorgen.

Oorspronkelijke titel: The Golden Scales
Jaar van publicatie: 2012

Een deugdzaam man van Tahmima Anam

Het is 1984. Maya Haque gaat na zeven jaar afwezigheid terug naar het huis van haar moeder. Haar schoonzus is nog maar net gestorven en Maya hoopt op een verzoening met haar broer, Sohail. Een paar jaar na de onafhankelijkheidsoorlog (1971) heeft Sohail namelijk het Boek omarmd. Maya kon de keuze van haar broer moeilijk aanvaarden; zij kon het niet rijmen met de man die ze kende. Bovendien heeft zij, in tegenstelling tot Sohail, nooit haar revolutionaire idealen achter zich gelaten.

De dood van haar schoonzus is niet de enige reden waarom Maya terug huiswaarts keert. Zij is bedreigd in het dorpje waar ze als arts werkte. Terug thuis maakt ze kennis met haar vierjarig neefje, Zaid. Zaid weet in geen tijd haar hart te veroveren. Als Sohail besluit om zijn zoontje naar een Koranschool te sturen, komt hij lijnrecht tegenover Maya te staan.

In ‘Een deugdzaam man’ is het niet meer Rehana Haque die centraal staat, maar haar dochter Maya. Maya staat voor een ander vrouwenleven in een Bangladesh, waar religieus fundamentalisme in opkomst is. Het aspect religieus fundamentalisme kan je makkelijk uit het oog verliezen, omdat de schrijfster slechts door kleine details de lezer bewust maakt van de maatschappelijke veranderingen. Bovendien is het vooral het geloof binnen het gezin Haque dat centraal staat. Maya, Sohail en Rehana geven elk hun eigen invulling aan geloof. Ondanks de liefde en hun hechtheid als gezin zijn die verschillende invullingen niet altijd verenigbaar. Dit komt vooral tot uiting tussen Maya en Sohail. Het is uiteindelijk Rehana, die Maya doet inzien waarom haar broer het Boek omarmde. Intussen is het echter al tot een drama gekomen.

‘Een deugdzaam man’ is sterker dan zijn voorganger ‘Het bijtende gevoel van verlies‘, hoewel die ook duidelijk Anams bijzonder schrijftalent aantoont. Anam heeft namelijk de gave om het drama van een enkel gezin te plaatsen tegen de achtergrond van een maatschappij in verandering, zonder dat je het gevoel hebt dat daar welbewust is over nagedacht. Het is ook een roman die de gevolgen van oorlog en het zoeken naar een nieuwe identiteit centraal stelt. Net als bij het eerste deel weet de schrijfster geweld en drama via een achterpoortje bij de lezer te brengen. Door het wisselende tijdperspectief wint het verhaal aan dynamiek en spanning.

Engelstalige lezers weten sinds aanvang dit jaar hoe het de familie Raque verder vergaat. Nederlandstalige lezers moeten nog een paar maanden geduld hebben vooraleer ze het derde deel van Anams trilogie rond Bangladesh kunnen lezen. In het derde deel volg je de familie via Zubaida, Maya’s dochter.

Oorspronkelijke titel: The Good Muslim
Jaar van publicatie: 2011

Daisy Miller van Henry James

Daisy maakt samen met haar broertje en moeder een reis door Europa. Pa Miller is in de VS gebleven. In Genève leren de Millers Frederick Winterbourne kennen. Winterbourne is onder de indruk van Daisy. Meer nog, hij is gefascineerd. Zij stelt hem immers voor een raadsel. Is zij nu zo ordinair? Of ontbreekt het haar aan diepgang en raffinement? Omdat hij verliefd is, reist hij haar achterna, naar Rome.

Een vrouwenleven in een Victoriaanse roman kan je samenvatten als een leven gericht op trouwen, en het belang om de juiste man te vinden. Naar het einde van de negentiende eeuw toe zien we een ander type vrouw opduiken in de literatuur. En hoewel de maatschappij nog niet geheel mee was met die nieuwe ideeën rond gelijke rechten voor vrouwen, werden de romans waar ‘de nieuwe vrouw’ in opdook wel gretig gelezen. Die term nieuwe vrouw werd voor het eerst gebruikt door schrijver Henry James. Daisy is dan ook het prototype van die nieuwe vrouw: individualistisch en gesteld op onafhankelijkheid. Het tegengestelde dus van haar Victoriaanse zuster.

Winterbourne verwacht een vrouw die vanuit een raam naar buiten zit te staren, in vurige afwachting van hem. Daisy wacht allesbehalve op haar Romeo. Rome is fascinerend en Daisy amuseert zich. Dat zij over de tong gaat, ontgaat haar.

‘Daisy Miller’ is een heerlijke novelle. Luchtig geschreven, maar met een scherp oog voor wat toen leefde in de maatschappij. Naast de verschillen man-vrouw zijn er ook de cultuur- en klassenverschillen. ‘Daisy Miller’ voelt niet voorbijgestreefd aan. Of als een studie van een maatschappij die ons vreemd is, integendeel. ‘Daisy Miller’ is nog steeds enorm actueel.

Oorspronkelijke titel: Daisy Miller
Jaar van publicatie: 1878
Eerder las en besprak ik van Henry James ‘Washington Square‘