Wat de dag verschuldigd is aan de nacht van Yasmina Khadra

Over een westerling die geen westerling is.

In ‘Wat de dag verschuldigd is aan de nacht’ vertelt Younes Maheddienne over zijn leven in Algerije vanaf de jaren dertig tot nu. Nadat zijn vader, Issa, zijn grond verliest, is de familie genoodzaakt om te verhuizen naar de stad. In de stad aangekomen vindt de familie een onderkomen in een vochtige halfopen kamer in een armoedige achterbuurt. Hoewel Issa financiële hulp kan krijgen van zijn jongere broer, is hij te trots om hulp te aanvaarden. Ten slotte klopt hij toch aan bij zijn kinderloze jonge broer, Mahi om zijn zoon bij hem achter te laten.

Mahi is getrouwd met Germaine, een katholieke vrouw, wiens familie al geruime tijd in Algerije woont. Omdat Germaine, Younes niet kan uitspreken, noemt ze de jongen Jonas. Als Mahi omwille van zijn nationalistische sympathieën in de problemen komt, verhuist het gezin naar Río Salado, waar voornamelijk Spaanse en Joodse families wonen. In Río Salado, sluit Jonas een levenslange vriendschap met 3 andere jongens: Simon, Fabrice en Jean-Christophe. Ondanks de verschillen zijn de jongens net als 4 tanden in een vork. De bloedmooie Emilie stelt echter de vriendschap op de proef, net als de Algerijnse onafhankelijkheidsstrijd.

De roman drijft niet op extremen, maar op subtiliteit en dualiteit. De schrijver (*) weet die dualiteit goed te verwoorden. De tweeslachtigheid komt vooral sterk naar voren in de jongvolwassen Younes, die anders dan de meeste van zijn landgenoten niet als boer of herder werkt, of in erbarmelijke armoedige omstandigheden moet leven. Omwille van zijn blauwe ogen, zijn opvoeding, kleding en westerse naam wordt Younes vaak aanzien voor een westerling. Toch krijgt hij van tijd tot tijd te maken met vooroordelen, en bevindt hij zich ineens in het kamp van de inheemsen.

“We zijn niet lui. We nemen alleen de tijd om te leven. En dat doen westerlingen niet. Voor hun is tijd geld. Maar voor ons is tijd onbetaalbaar.”

‘Wat de dag verschuldigd is aan de nacht’ geeft een interessante en boeiende kijk op de geschiedenis van Algerije. Qua taal is deze roman betoverend. Vanaf het tweede deel boet de taal in aan sfeer, maar blijft niettemin heerlijk beeldrijk.

(*)= Yasmina Khadra is het pseudoniem van Mohammed Moulessehoul. Hij nam dit pseudoniem aan om de censuur in zijn vaderland te vermijden. Na het verlaten van Algerije maakte de schrijver zijn ware identiteit bekend in zijn boek ‘L’écrivain’.

Oorspronkelijke titel: Ce que le jour doit à la nuit.
Jaar van publicatie: 2008.

Zigeunerkind op de vlucht van Mikey Walsh

Niet zomaar een opvolger van ‘Zigeunerkind’.

Na het overdonderde succes van ‘Zigeunerkind’ kon een opvolger niet uitblijven. Mikey Walsh kreeg van zijn uitgever een viertal maanden om een vervolg te schrijven.

Om heel eerlijk te zijn, had ik weinig verwachtingen over ‘Zigeunerkind op de vlucht’. In ‘Zigeunerkind’ had Mikey Walsh al in grote lijnen verteld wat er met hem gebeurd was nadat hij van huis was weggelopen. Bovendien gaven de meeste recensies aan, dat de eerste vijftig pagina’s van het boek een korte samenvatting zijn van ‘Zigeunerkind’. Toch legt Walsh andere accenten en nuanceert hij een aantal dingen. Het werd me snel duidelijk dat het een heel andere toon kent dan zijn voorganger, en dat het niet zomaar een opvolger is. Ik vond het een sterker boek, vooral omdat het een boodschap heeft.

In tegenstelling tot ‘Zigeunerkind’ is ‘Zigeunerkind op de vlucht’ veel subtieler in zijn omschrijvingen en humor. Het is spontaner en iets minder gepolijst dan ‘Zigeunerkind’ waarin jaren van schrijven en herschrijven kroop. Terwijl ‘Zigeunerkind’ het dilemma toont van een jongen die beseft dat hij homo is, gaat ‘Zigeunerkind op de vlucht’ vooral over de man die zijn seksualiteit aanvaardt. De aanvaarding van zijn seksualiteit loopt overigens samen met zijn verblijf in de homowijk van Manchester.

Een belangrijk thema in het boek is identiteit. Hoewel Mikey zich letterlijk moet ontdoen van zijn zigeuneridentiteit bij aanvang van het boek, blijft hij Roma. Zijn zigeuner-zijn is een kwestie van bloed, net als zijn homo-zijn. Hij hoeft zich niet op een bepaalde manier te kleden of op een bepaalde manier te spreken om te zijn wat hij uiteindelijk is: een trotse Romaman en een trotse homo. En daarmee geeft Mikey, naar mijn inziens, een sterke boodschap.

Oorspronkelijke titel: Gypsy Boy on the Run.
Jaar van publicatie: 2011.

Fictieve held: Zorro

Umberto via Unsplash

De meeste literaire helden schitteren enkel op papier. Sommige, zoals Johnston McCulleys Zorro, vinden hun weg naar andere cultuuruitingen.

De fictieve held Zorro (Spaans voor vos) zag in 1919 het levenslicht in de roman ‘The Curse of Capistrano’. Omdat Zorro op het einde van het verhaal ontmaskerd wordt, was het allicht de bedoeling van de schrijver, Johnston McCulley, om het bij deze ene roman te houden. Echter, door het succes van de film ‘The Mark of Zorro’ in 1920 werd de roman heruitgeven en schreef McCulley nog een zestigtal verhalen rond Zorro.

zorro

Voorloper van de American heroes.

Zorro is de geheime identiteit van de rijke jonker Don Diego de la Vega; hij bestrijdt corruptie en onrecht in het door de Spanjaarden bestuurde Los Angeles. Naast de boeken, films en televisieseries zijn er ook strips van de gemaskerde held. Voor de Amerikanen geldt Zorro als de voorloper van superhelden zoals Spider-man, Superman, Arrow en Batman. Wat Batman betreft: net als Zorro is hij een rijk man die ’s nachts een andere identiteit aanneemt. In het oorspronkelijke verhaal van Batman worden zijn ouders vermoord nadat ze in de bioscoop ‘The Mark of Zorro’ zagen.

Niet de enige dandy.

Literair gezien is er een verband tussen Zorro en Sir Percival Blakeney, de held van ‘De rode pimpernel’ van barones Emmuska Orczy. Net zoals Sir Blakeney doet Diego de la Vega zich voor als een dandy, die geweld verafschuwt.

In 2005 vroegen de erven van Johnston McCulley aan Isabel Allende of ze een nieuw verhaal wilde schrijven. Allende weigerde aanvankelijk, maar bedacht zich. ‘Zorro’ van Isabel Allende is een fictieve biografie over Diego de la Vega en hoe hij Zorro werd. Allende schreef het boek op drie maanden tijd.

Voor dit blog gebruikte ik Wikipedia. De foto bij dit blog komt van Wikimedia Commons.