De lotgevallen van Mark Twain

Samuel Langhorne Clemens gebruikte verschillende pseudoniemen vooraleer hij koos voor Mark Twain. Zijn twee bekendste werken: ‘De lotgevallen van Tom Sawyer’ en ‘De lotgevallen van Huckleberry Finn’ zijn klassiekers in de Amerikaanse literatuur.

Vrijzinnige ideeën over ras.

‘De lotgevallen van Huckleberry Finn’ is zelfs een van de grootste Amerikaanse romans. In dit typisch Amerikaans verhaal loopt de jonge Huck Finn weg van huis. Tijdens zijn tocht ontmoet hij de weggelopen slaaf Jim. Samen maken ze een reis langs de Mississippi rivier. In de loop van het verhaal worstelt Huck met morele conflicten. Hij leerde namelijk dat zwarte mensen geen echte mensen zijn maar hij ervaart het tegendeel. Huck kiest uiteindelijk voor wat hij ervaart. Het boek werd door zijn duidelijke anti-slavernijboodschap al direct gezien als controversieel. Anno 2014 is het boek nog steeds controversieel. Door het veelvuldig gebruik van het woord ‘nigger’ vinden vele het racistisch. Een aangepaste heruitgave in 2011 waarin ‘nigger’ werd vervangen door slaaf, zorgde echter ook voor veel ophef.

Twain had niet alleen vrijzinnige ideeën over ras, maar hij was ook een fervent voorvechter van vrouwenrechten en emancipatie. Door zijn huwelijk met Olivia Langdon had hij contacten met abolitionisten, socialisten en voorvechters voor vrouwenrechten. In de laatste 20 jaar van zijn leven was hij een anti-imperialist en anti-kapitalist. Het grootste gedeelte van zijn leven stond hij kritisch ten opzichte van de georganiseerde godsdienst.

Geen zakenman.

Naast het schrijven van romans, schreef Twain reisverhalen en werkte hij als journalist voor verschillende kranten en tijdschriften. Twain verdiende redelijk, maar besteedde zijn geld aan verkeerde investeringen, wat uiteindelijk leidde tot een faillissement. Gelukkig stond het copyright van zijn werk op naam van zijn vrouw en konden zijn schuldeisers er geen aanspraak op maken. Door het geven van lezingen geraakte Twain er financieel weer bovenop.

Komeet Halley.

In 1909 zei Twain: “ik verwacht nog een jaar te leven”. Omdat hij kort na de komst van de komeet Halley in 1835 geboren was, ging hij ervan uit, met de volgende komst van de komeet te sterven. En inderdaad, de dag na de komst van Halley op 20 april 1910, stierf Twain. Hij was 74.

Bron: Wikipedia.
Bron foto: Wikimedia Commons.

Ze is zoek van Emma Healey

Een dementerende vrouw aan het woord.

De tweeëntachtigjarige Maud vergeet de thee te drinken die ze zelf inschonk, koopt fruit in blik terwijl ze nog een kast vol heeft, en schrijft briefjes als geheugensteuntje. Op één van die briefjes staat: Elizabeth is zoek. Elizabeth is Mauds beste vriendin. Niemand neemt Maud serieus, toch is ze vastbesloten om uit te zoeken wat er met haar vriendin gebeurde. Het is trouwens niet de eerste keer dat iemand in Mauds omgeving verdwijnt. Vlak na de tweede wereldoorlog verdween namelijk haar zuster Sukey. De verdwijning van Sukey bleef onopgelost.

In Emma Healey’s debuut ‘Ze is zoek’ is de ik-persoon een aan dementie lijdende vrouw. De gebeurtenissen in het heden worden geleidelijk aan steeds sneller afgewisseld door de gebeurtenissen in het verleden. Het boek heet een mysterie te zijn, maar veel mysterie is er niet. Het boeiende zit hem in het feit dat je wil weten wat er met Sukey en met Elizabeth is gebeurd.

De oplossing van het mysterie rond Sukey overtuigt niet. In verband met Elizabeth weet je dat Mauds omgeving meer weet. Er is niemand die Maud geruststelt, wat onbegrijpelijk is. De oplossing van dit raadsel ligt evenwel voor de hand en kom je te weten bijna aan het einde van het boek.

Hoewel het verhaal niet echt overtuigt, weet Healey de twee verhaallijnen goed met elkaar te verweven. Ook weet ze behoorlijk veel sfeer en kleur te leggen in Mauds herinneringen. Met Maud zet Healey een gedenkwaardig personage neer. De inspiratie voor Maud haalde de schrijfster uit haar eigen familie. De knappe neerzetting van Maud en het verloop van haar ziekteproces maakt ‘Ze is zoek’ tot een bijzonder en actueel debuut, dat je doet nadenken over hoe we met onze ouderen omgaan.

Oorspronkelijke titel: Elizabeth is Missing.
Jaar van publicatie: 2014.

Zigeunerkind van Mikey Walsh

Een lach en een traan.

‘Zigeunerkind’ is het waargebeurde verhaal van de Britse Roma Mikey Walsh. Bij Mikey’s geboorte lag zijn toekomst al volledig vast. Zijn wereld was een wereld waarin twaalfjarige jongens werkten en auto reden, en op hun zestiende trouwden. Een wereld waarin mannen praten over geld verdienen, vechten en vrouwen. Mikey paste niet in deze wereld. De mannelijkheid die hij had moeten erven, was aan hem voorbij gegaan. Bovendien hield hij niet van vechten, waardoor zijn vaders droom om van zijn zoon een bokser te maken al bij voorbaat tot mislukken gedoemd was. En hij was homo. In een cultuur waar homoseksualiteit als een ziekte wordt gezien, kon Mikey niet blijven. Hij had het allicht niet overleefd. Op zijn vijftiende liep hij weg van huis, van de enige wereld en levenswijze die hij tot dan toe kende.

In ‘Zigeunerkind’ vertelt Mikey over zijn wereld en over de allesbepalende wetten van zijn gemeenschap. Als niet-Roma krijg je een beeld over het leven in een zigeunerkamp en kom je te weten hoe de Roma jou zien. Dit is confronterend. Bovendien confronteert Mikey je met elk denkbaar en ondenkbaar vooroordeel ten opzichte van de Roma. In het geval van Mikey’s familie kloppen de Roma clichés. De manier echter waarop Mikey zijn familie neerzet, heeft bijna iets karikaturaal waardoor hij de vooroordelen weet te overstijgen. Ondanks zijn respect voor de Roma gemeenschap schuwt Mikey de kritiek niet.

Naast de Roma stereotypen zijn er overigens ook de homo stereotypen. Dit maakt ‘Zigeunerkind’ tot een confronterend en tegelijkertijd humoristisch boek. Ik lachte me soms te pletter met de avonturen van de jonge Mikey, zijn oudere zus en hun nichtjes en neefjes. Om vervolgens een dikke brok weg te slikken. Het huiselijk geweld en het seksueel misbruik maakt ‘Zigeunerkind’ ook een hard en emotioneel verhaal.

Naast de Roma-context is ‘Zigeunerkind’ in de eerste plaats het verhaal van een man die knokt om zichzelf te kunnen zijn, en dat voor velen herkenbaar zal zijn. Het is vooral ook een eerlijk boek van een man die zijn gemeenschap nooit wilde verlaten, maar dat moest, voor zichzelf en zijn familie.

Oorspronkelijke titel: Gypsy Boy.
Jaar van publicatie: 2009.