Duizend manen van Sebastian Barry

Een schoon boek

Als meisje moest ze vaak zonder reden huilen. Dan zwierf ze rond op zoek naar een beschut plekje, waar ze haar tranen de vrije loop kon laten. Haar adoptievader John Cole ging altijd op zoek naar haar. Hij sloeg dan zijn arm om haar heen en ging naast haar zitten, zonder een woord te zeggen. Hoewel John amper onderwijs had gehad, leerde hij haar lezen en sommen maken. 

John Cole was niet haar enige papa. Zij had er 2. Haar andere papa, Thomas McNulty, was bijna een echte moeder. Van tijd tot tijd droeg hij zelfs een jurk. 

Winona Cole woonde met haar papa’s op de boerderij van Lige Magan in het 19e-eeuwse Tennessee. Lige Magan was best arm en haar papa’s waren nog armer. Met haar loon en de hulp van broer en zus Bouguereau, 2 vrijgelaten slaven weten ze de eindjes aan elkaar te knopen.

Voor zijn achtste boek deed Barry iets bijzonder: hij schreef een sequel. De personages en de setting is dezelfde als die van ‘Dagen zonder eind’, enkel de jaren gingen op vliedende voeten voorbij. Als pony’s die draven op de oneindige grasvelden

In tegenstelling tot zijn vorige romans staat er geen Dunne of McNulty centraal en is geen link met de Ierse geschiedenis. Het hoofdpersonage, Winona Cole is immers een Lakota vrouw. Voor de rest is er het vertrouwde raamwerk: het hoofdpersonage vertelt in een stem die past bij zijn of haar karakter. Ofwel neemt die stem je al vanaf de eerste pagina mee in het verhaal, ofwel resoneert die maar pas halverwege het verhaal. ‘Duizend manen’ valt in de laatste categorie.  

Het is wennen aan het eerder formeel taalgebruik van Winona. Als jonge Indiaanse moest zij praten als een keizerin. Het Engels beschermde haar tegen in elkaar geslagen worden, want als Indiaanse was ze nog minder waard dan een zwarte vrouw, was ze geen menselijk mens. 

‘Duizend manen’ is een coming-of-age verhaal, waarin een overbeschermd opgevoed meisje uitgroeit tot een vrouw die haar mannetje weet te staan. Dat mannetje staan mag je figuurlijk nemen want Winona ruilt op een gegeven moment haar jurk in voor een broek en een breed overhemd. Naast de waarden die ze van haar papa’s meekreeg is er de moed van haar krijgshaftige moeder en haar volk. Die moed heeft ze nodig in haar zoektocht naar gerechtigheid voor Tennyson Bouguereau. Daarnaast wil ze weten wat er op die dag dat ze met met haar verloofde had afgesproken, gebeurd is. 

‘Duizend manen’ vraagt een geduldige lezer. Geduld is in dit geval een schone zaak want het is een schoon boek met een einde dat je bijna doet huilen van vreugde.

Oorspronkelijke titel: A Thousand Moons
Jaar van publicatie: 2020

Rivierdieven van Michael Crummey

Expeditie naar de Beothuk.

Voor de gebeurtenissen, die de Canadese schrijver Crummey in ‘Rivierdieven’ beschrijft, werd het land in andere termen beschreven. Namelijk in de taal van de Beothuk, de oorspronkelijke bewoners van Newfoundland. Aanvang negentiende eeuw, de periode waarin ‘Rivierdieven’ speelt, was het leefgebied van de Beothukindianen geslonken tot Red Indian Lake, de River Exploits en zijn stroomgebied en delen van de kust en van de eilanden van Notre Dame Bay aan de noordkust van Newfoundland.

‘Rivierdieven’ begint met de ontvoering van een Beothuk vrouw door Engelse kolonisten in 1819. De kolonisten vielen het indianendorp aan, om hetgeen de indianen van hun gestolen hadden, terug te stelen.

Niet enkel de Beothuk stalen van de kolonisten, ook de kolonisten stalen land, en vooral rivier van de Beothuk. De titel ‘Rivierdieven’ is dus tweeledig. Hoewel ‘Rivierdieven’ op historische feiten is gebaseerd, is het een werk van de verbeelding. Focus ligt op de Peytons, vader en zoon. Diegene die probeert te achterhalen wat er nu juist gebeurd is bij de ontvoering van de Indiaanse vrouw, is kolonel David Buchan. Buchan is geen onbekende voor de Peytons. Negen jaar voor de ontvoering leidde Buchan namelijk een vreedzame expeditie naar de Beothuk, waar onder meer de Peytons deel van uitmaakten. Een expeditie die jammerlijk mislukte.

Met ‘Rivierdieven’ vertelt Crummey een interessant en ongekend stukje geschiedenis. En het is duidelijk dat Crummey vertrouwd is met de geschiedenis van zijn regio, en dat hij opgroeide met verhalen over de Beothukindianen. Er is echter een gegeven in het verhaal, dat voor de lezer die niet gekend is met die geschiedenis, een klein mysterie vormt. Waarom wil de Beothuk vrouw niet terug naar haar eigen mensen? Het antwoord kan je op Wikipedia lezen: een Beothuk die bij Europeanen had geleefd, werd bij terugkeer in haar/zijn stam gedood. Het is niet cruciaal voor het verhaal, maar wel interessant om weten.

De auteur neemt geen moreel standpunt in; hij vertelt gewoon een verhaal. Het verhaal is zo geconstrueerd dat je meer en meer details te weten komt naarmate je vordert in het verhaal, zonder ooit het gevoel te krijgen dat de auteur gegevens achterhoudt. Die constructie, de beeldende taal en de mooi uitgewerkte personages maakt ‘Rivierdieven’ tot een prachtig historische avonturenroman, die je niet onberoerd laat.

Oorspronkelijke titel: River Thieves.
Datum van publicatie: 2001.

De spookverschijning van Michael Punke

De man die terugkeerde uit de dood.

Het westen van de Verenigde Staten, 1823. De concurrentie in de pelshandel dreef trappers (pelsjagers) meer en meer in onbekend en gevaarlijk gebied. Gebied dat vaak nog onvoldoende of totaal niet in kaart was gebracht. Werk dus voor avonturier-trappers. En anno 2015, een bron van talloze verhalen en mythes over hoe het westen van Amerika werd veroverd.

Nogal wat van die avonturier-trappers werden huishoudnamen. Zo was er Hugh Glass, die een aanval van een grizzlybeer overleefde, en wiens verhaal al meermaals literair werd verwerkt. Ook Hollywood produceerde intussen al twee films rond het leven van Glass: ‘Man in the Wilderness’ en ‘The Revenant’. ‘De spookverschijning’ van Michael Punke is het boek waarop ‘The Revenant gebaseerd is. Het werd al eerder in het Nederlands uitgegeven onder de titel ‘Wraak’. Een revenant is trouwens een spookachtige verschijning, die uit de dood is teruggekeerd.

Hugh_Glass_Sculpture
Hugh Glass wordt aangevallen door een beer van John Lee Lopez.

Nadat Hugh Glass is aangevallen door een grizzlybeer besluit de leider van de groep pelsjagers om Glass met twee mannen achter te laten. De taak van de twee mannen, Bridger en Fitzgerald, is om Glass een fatsoenlijke begrafenis te geven. Echter, de zwaar toegetakelde Glass lijkt niet te willen sterven. Uiteindelijk laten Bridger en Fitzgerald hem in de steek. Daarbij beroven ze Glass van de weinige bezittingen die hij heeft, waardoor hij niets meer heeft om zichzelf in leven te houden. De woede om deze laffe beroving geeft de bijna-dode Glass nieuwe kracht. Hij wil blijven leven om zijn moordenaars te vermoorden. Voortgedreven door wraak onderneemt Glass een tocht van bijna 5000 kilometer door de Amerikaanse wildernis.

‘De spookverschijning’ begint gelijk met de beroving van Glass door Fitzgerald en Bridger en gaat dan terug in de tijd, naar het begin van de expeditie en de aanval door de beer. Nadien volgt de tocht van Glass door de Amerikaanse wildernis. Zo halverwege het boek vroeg ik me af of het nog zin had om verder te lezen. Het begon me namelijk te vervelen: de zoveelste beschrijving van het maken van een kampvuur, van het vinden van voedsel, van het vermijden van indianen….Het is een aaneenrijging van steeds hetzelfde en het voelde op den duur meer aan als het lezen van non-fictie dan fictie. Buiten het sterke emotionele begin zijn enige andere gevoelens of emoties met een lichtje te zoeken.

Als Glass dan zijn moordenaars gevonden heeft, gebeurt er …ja, wat gebeurt er nu precies! Zo bleef ik achter met de vraag: wat was de opzet van dit boek? ‘De spookverschijning’ gaat vooral om wat avonturier-trappers te verduren hadden in het ruige wilde westen van Amerika. En daar ben ik niet in geïnteresseerd. Het spreekt wel voor de schrijver dat ik het boek helemaal gelezen heb, maar het was een leeservaring die ik gerust had kunnen missen. Kortom: niet mijn ding.

Geen aanrader, tenzij je houdt van een half interessant boek, want de eerste helft over de uit-de-dood-teruggekeerde-held is best goed.

Oorspronkelijke titel: The Revenant.
Jaar van publicatie: 2002.