Spion verspeeld van John Le Carré

In de jaren zestig van de vorige eeuw krijgt een geheim agent in Hamburg een tip over Russische troepenbewegingen bij een nieuwe raketbasis onder Lübeck. Omdat Lübeck in West-Duitsland ligt, zijn die Russische troepenbewegingen in volle Koude Oorlog verdacht. De geheime agent rapporteert dan ook aan zijn baas, Leclerc, in Londen.

Leclerc leidt echter een departement binnen de Engelse geheime dienst, dat sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer actief is geweest. In plaats van de informatie door te geven aan de juiste organisatie, het Circus, neemt hij de zaak op zich. Zo kan zijn organisatie weer operationeel worden. Alles wordt in gereedschap gebracht voor een grootscheepse actie: het smokkelen van een agent in Oost-Duitsland. De agent, Leiser, krijgt een speciale opleiding, geschoeid op de leest van een voorbije oorlog. Maar is het wel verantwoord om methoden uit de Tweede Wereldoorlog te gebruiken? En kan de organisatie van Leclerc, het Circus op een zijspoor zetten?

‘Spion verspeeld’ is een boek in de reeks rond George Smiley. Smiley opereert evenwel voornamelijk op de achtergrond. Het zijn vooral de bureaucraten van het departement van Leclerc, die de belangrijkste rollen op zich nemen, althans dat is toch de bedoeling. ‘Spion verspeeld’ vertelt het verhaal van een groepje mensen, die genieten van al het werk en de verantwoordelijkheid na een lange periode van inactiviteit. Ondanks dat het zich afspeelt binnen de Engelse geheime dienst, is ‘Spion verspeeld’ noch een thriller noch een spannend verhaal, zodat je als lezer een beetje in de kou blijft staan. Ook miste ik de humor van ‘Edelman bedelman schutter spion’.

Oorspronkelijke titel: The Looking Glass War.
Jaar van publicatie: 1965.

Vaders van de science fiction

Foto door Mikhail Nilov op Pexels.com

Het misdaadgenre heeft zijn koninginnen, het sciencefictiongenre zijn vaders. In dit blog belicht ik sf-vaders: Hugo Gernsback, Jules Verne en H.G.Wells. 

Sciencefiction is een genre met vele gezichten, en kent bijgevolg verschillende definities. Commercieel gezien kende het genre zijn bloei in 1926 met het eerste literaire tijdschrift gewijd aan onder meer sciencefictionverhalen, ‘Amazing Stories’. Ook de naam van het genre ontstond omstreeks die tijd en werd verzonnen door de uitgever van ‘Amazing Stories’, Hugo Gernsback (1884-1967).

Gernsback zag sciencefiction als een middel om wetenschap populair te maken. Naast het publiceren van talrijke sf-tijdschriften was hij ook uitvinder en auteur. Zijn sf-werk wordt vandaag de dag nog amper gelezen, maar zijn naam leeft wel voort in de ‘Hugo Awards’. Jaarlijks worden namelijk de beste sf- en fantasyverhalen bekroond met een ‘Hugo’.

Jules Verne liet ons dromen

Wie sciencefiction zegt, zegt Jules Verne. Volgens de Index Translationum is Jules Verne (1828-1905) de tweede meest vertaalde auteur ter wereld. Nochtans is het het aantal werken van de Franse schrijver, gekend bij het grote lezerspubliek beperkt. Voor de Engelse markt waren de vertalingen van Vernes werk lang van zeer slechte kwaliteit, vaak ingekort en bedoeld voor kinderen. Tijdens zijn leven kende Verne vele imitators. Na zijn dood in 1905 meende men in Frankrijk dat hij geen auteur was om te bestuderen omdat hij een commercieel populair auteur was geweest. Pas decennia na zijn dood kreeg de auteur een cultstatus. Veel wetenschappers in de twintigste eeuw noemden Jules Verne een inspiratie. Hij had immers de mens laten dromen over, bij voorbeeld, reizen naar de maan.

Terwijl in Vernes oeuvre uitvindingen centraal stonden waarvan de basiselementen uitgevonden waren, of waarvan de technologie al bestond om het uit te vinden, was de Engelse schrijver H.G. Wells (1828-1905) vooral geïnteresseerd in wat met een uitvinding kon gedaan worden.

H.G. Wells en buitenaardse wezens.

H.G. Wells eerste roman, ‘The Time Machine (De tijdsmachine)’ gaf de moderne sf-literatuur gelijk zijn eerste tijdsreis, en maakte van Wells een instant ster. Ook schreef hij een van de eerste romans over de invasie van buitenaardse wezens: ‘The War of the Worlds (De oorlog der werelden)’. Veel 20e-eeuwse Amerikaanse en Engelse sf-schrijvers waren schatplichtig aan H.G. Wells. Binnen de Engelstalige sf-literatuur geldt Wells dan ook als de grootste sf-schrijver ooit.


Naast sf-verhalen schreef Wells ook zedenkomedies, essays en non fictie. Tijdens zijn lange carrière als schrijver werd hij vier keer genomineerd voor de Nobelprijs literatuur.

Bron: Wikipedia, Biography and The New Atlantis (John Derbyshire). Foto’s komen van Wikimedia Commons/Wikipedia.

Vaderland van Robert Harris

De Fransen spreken over een uchronie of een tijd die niet bestaat. In het Nederlands spreken we over alternatieve geschiedschrijving. Binnen het genre van alternatieve geschiedschrijving verloopt de geschiedenis anders dan de historische realiteit. Schrijvers stellen zich dan vragen als, wat als John F. Kennedy niet vermoord was. Hoe had de wereld en de Amerikaanse politiek er dan uitgezien.

In Robert Harris’ debuut draait het rond de vraag: wat als Adolf Hitler de Tweede Wereldoorlog gewonnen had. In ‘Vaderland’ is het grote Duitse Rijk een feit. Anno 1964 is het een belangrijke politieke macht. Het land maakt zich op voor het staatsbezoek van de Amerikaanse president, Joseph Kennedy. Dit nieuws wordt bekendgemaakt in de aanloop naar de viering van de verjaardag van Hitler.

Omstreeks die tijd vindt de politie, de Kripo, het ontklede lijk van een man in een meer aan de rand van Berlijn. Aanvankelijk lijkt het een routinezaak, maar de Gestapo begint zich al vrij snel met de zaak te bemoeien. Xavier March, de Kripo rechercheur belast met de zaak, blijft zich echter in de zaak vastbijten, vooral omdat het niet bij dit ene lijk blijft. Hij krijgt hulp van een Amerikaanse journaliste, Charlotte Maguire. Samen stuiten ze op een complot dat tijdens de jaren veertig werd opgezet.

Aanvankelijk komt de alternatieve wereld van ‘Vaderland’ gemaakt over. Ook steekt de auteur behoorlijk wat tijd in dingen verklaren, wat soms een remmend effect heeft op het verloop van het verhaal. Tot die typische snelle Harris’ stijl het verhaal overneemt en het wint aan spanning. ‘Vaderland’ is een geslaagde, weliswaar niet zo een goede Harris’ thriller.

Oorspronkelijke titel: Fatherland.
Jaar van publicatie: 1992.