Rivierdieven van Michael Crummey

Voor de gebeurtenissen, die de Canadese schrijver Crummey in ‘Rivierdieven’ beschrijft, werd het land in andere termen beschreven. Namelijk in de taal van de Beothuk, de oorspronkelijke bewoners van Newfoundland. Aanvang negentiende eeuw, de periode waarin ‘Rivierdieven’ speelt, was het leefgebied van de Beothukindianen geslonken tot Red Indian Lake, de River Exploits en zijn stroomgebied en delen van de kust en van de eilanden van Notre Dame Bay aan de noordkust van Newfoundland.

‘Rivierdieven’ begint met de ontvoering van een Beothuk vrouw door Engelse kolonisten in 1819. De kolonisten vielen het indianendorp aan, om hetgeen de indianen van hun gestolen hadden, terug te stelen.

Niet enkel de Beothuk stalen van de kolonisten, ook de kolonisten stalen land, en vooral rivier van de Beothuk. De titel ‘Rivierdieven’ is dus tweeledig. Hoewel ‘Rivierdieven’ op historische feiten is gebaseerd, is het een werk van de verbeelding. Focus ligt op de Peytons, vader en zoon. Diegene die probeert te achterhalen wat er nu juist gebeurd is bij de ontvoering van de Indiaanse vrouw, is kolonel David Buchan. Buchan is geen onbekende voor de Peytons. Negen jaar voor de ontvoering leidde Buchan namelijk een vreedzame expeditie naar de Beothuk, waar onder meer de Peytons deel van uitmaakten. Een expeditie die jammerlijk mislukte.

Met ‘Rivierdieven’ vertelt Crummey een interessant en ongekend stukje geschiedenis. En het is duidelijk dat Crummey vertrouwd is met de geschiedenis van zijn regio, en dat hij opgroeide met verhalen over de Beothukindianen. Er is echter een gegeven in het verhaal, dat voor de lezer die niet gekend is met die geschiedenis, een klein mysterie vormt. Waarom wil de Beothuk vrouw niet terug naar haar eigen mensen? Het antwoord kan je op Wikipedia lezen: een Beothuk die bij Europeanen had geleefd, werd bij terugkeer in haar/zijn stam gedood. Het is niet cruciaal voor het verhaal, maar wel interessant om weten.

De auteur neemt geen moreel standpunt in; hij vertelt gewoon een verhaal. Het verhaal is zo geconstrueerd dat je meer en meer details te weten komt naarmate je vordert in het verhaal, zonder ooit het gevoel te krijgen dat de auteur gegevens achterhoudt. Die constructie, de beeldende taal en de mooi uitgewerkte personages maakt ‘Rivierdieven’ tot een prachtig historische avonturenroman, die je niet onberoerd laat.

Oorspronkelijke titel: River Thieves.
Datum van publicatie: 2001.

Het beest in de mens

Had haar echtgenoot een nachtmerrie gehad? Zij had hem veiligheidshalve maar wakker gemaakt. Maar Robert Louis Stevenson had in een droom de plot voor een nieuw verhaal gezien. Hoewel hij door ziekte het bed moest houden, ging hij de dag daarop aan het werk. Na drie dagen was hij klaar.

Na kritiek van zijn vrouw Fanny, verbrandde hij zijn werk en begon opnieuw. Volgens de overlevering had hij wederom maar drie dagen nodig. Zijn privé-correspondentie weerlegt die mythe. Hoogstwaarschijnlijk werkte hij vier tot zes weken aan de verbeterde versie van zijn novelle, ‘Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde (1886).’

Een megasucces.

‘Jekyll and Hyde’ kende een supergoede ontvangst. Dit zowel in Engeland als de Verenigde Staten, bij zowel lezers als recensenten en collega-schrijvers. Naast hoofdredactionele commentaren en koninklijke belangstelling werd de novelle ook via de kansel en kerkbladen de hemel in geprezen. Binnen de zes maanden stond de teller al op 40 000 exemplaren. En rond 1888 kende ‘Jekyll and Hyde’ al 16 drukken en was het herwerkt voor het theater.

jeckyll en hyde
Illustratie van het toneelstuk ‘Jekyll and Hyde’ (1888) uit The Penny Illustrated Paper.

Mr Hyde = Jack The Ripper.

Twee dagen na de première in Londen van het toneelstuk ‘Jekyll and Hyde’ sloeg Jack the Ripper voor de eerste keer toe. Nogal wat journalisten verwezen toen naar de onbekende Whitechapel-moordenaar als Mr Hyde. Acteur Richard Mansfield, die Hyde/Jeckyll vertolkte werd door sommige al snel gelinkt aan de moorden, terwijl anderen meenden dat de moordenaar geïnspireerd was door Hyde. Zo ontstond de mythe dat Jack the Ripper een respectabel en fatsoenlijke man was, die buiten Whitechapel moest gezocht worden. Op die manier leidde slechterik Hyde al snel zijn eigen leven, los van Jekyll.

“I never saw a man I so disliked, and yet I scarce know why. He must be deformed somewhere, he gives a strong feeling of deformity, although I couldn’t specify the point.”

Wie meent ‘Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde’ te kennen, moet het dringend lezen. De populaire cultuur gaf namelijk een geheel eigen invulling aan Stevensons verhaal over het beest in Dr Jekyll.

Bronnen: Uitgaves ‘Jekyl en Hyde’ van Bijleveld en Nonsuch Classics, Wikipedia, bl.uk, The Guardian, en volgend artikel.
Bron illustratie: Wikimedia Commons.

De pianostemmer van Daniel Mason

Hoewel het Ministerie van Oorlog gewoon is aan de ongewone verzoeken van de majoor-arts, Anthony Carroll, met betrekking tot zijn medische onderzoeken, reageerde het met ongeloof als Carroll vroeg om een piano. Logistiek was het leveren van een piano in de jungle van Birma quasi onmogelijk. Bovendien wou Carroll niet zomaar een piano, het moest ook nog een specifiek merk zijn, namelijk een Erard-piano. Toch kreeg Carroll zijn zin. En bleek operatie piano succesvol.

Nu blijkt de piano ontstemd te zijn. Dus stelt het Ministerie van Oorlog een onderzoek in naar Londense pianostemmers gespecialiseerd in het stemmen van Erard-vleugels. De keuze valt op de 41-jarige pianostemmer, Edgar Drake. Zo krijgt Edgar het vreemde verzoek om naar Birma af te reizen om een piano te stemmen.

In het jaar 1886 was het geen evidentie om naar Birma te reizen. Bovendien strijdt het Engelse koloniale bewind tegen Birmezen en Fransen in het gebied, waar Edgar naar toe moet. Het leger voorziet echter een royale vergoeding en belooft voor zijn vrouw te zorgen. Edgar vindt het geweldig, dat Carroll zijn liefde voor muziek en cultuur deelt met de lokale vorsten om de vrede te bewaren. Voor zo’ n edel doel wil Edgar graag een lange reis maken. Hij mag de majoor-arts al, hoewel hij hem nooit ontmoet heeft. Maar is Anthony Carroll inderdaad zo onbaatzuchtig?

‘De pianostemmer’ is geplaatst tegen een waarheidsgetrouwe historische context. Mason weet je moeiteloos onder te dompelen in het negentiende-eeuwse Londen en Birma. Op zich een opmerkelijke prestatie. Masons taal is rondom prachtig en beeldend. Zijn hoofdpersonage, Edgar Drake is mooi uitgewerkt. Niettemin zijn er valse noten. Zo zijn sommige stukken te lang en niet echt interessant. Gelukkig kan je de overbodige stukjes tekst makkelijk overslaan zonder belangrijke informatie te missen. Lastiger is het onduidelijk onderscheid tussen dialoog en de interne gedachten en herinneringen, wat zorgt voor verwarring en een onbevredigend einde.

Al bij al, is ‘De pianostemmer’ een geslaagd boek.

Oorspronkelijke titel: The Piano Tuner.
Datum van publicatie: 2002.