Enigma van Robert Harris

Over Bletchley Park en codes.

In december 1942 weten de Britten de moeilijkste Enigma-code, Haai, te ontcijferen. Haai is de code die de gevreesde Duitse U-boten gebruiken. Omdat de geallieerden nu de berichten van de U-boten kunnen lezen, kunnen ze de slag om de Atlantische Oceaan in hun voordeel beslechten. In april 1943 veranderen de Duitsers de codes voor Haai plots. Tot hier de historische feiten waartegen de roman zich afspeelt.

Nu het plot en de personages die Robert Harris voor zijn tweede roman ‘Enigma’ bedacht. Tom Jericho, die een cruciale rol speelde bij het ontcijferen van Haai, verblijft in april 1943 in Cambridge. Hier tracht hij te herstellen van een zenuwinzinking. Hij wordt echter bij hoogdringendheid teruggeroepen naar Bletchley Park. Een miljoen ton aan geallieerde scheepsvracht is immers onderweg naar Europa vanuit New York, en zal hoogstwaarschijnlijk recht op de U-boten varen. Tom heeft echter zijn eigen besognes naast Haai. De vrouw van wie hij houdt, verdwijnt plots uit Bletchley. Bovendien vindt Tom gecodeerde boodschappen in haar huis. En blijken er dossiers ontvreemd te zijn. Meer dan genoeg raadsels voor Tom. Kan Tom al die raadsels tijdig ontwarren? En is er een samenhang?

Harris werkte drie jaar aan ‘Enigma’ en interviewde voormalige medewerkers van Bletchley Park. Het was geen makkelijke klus voor Harris om de uitleg rond coderen en decoderen te begrijpen, en dit is soms te merken aan de roman. ‘Enigma’ komt soms iets te technisch over. Daarenboven weet Harris het topje van Toms passie voor wiskunde te beroeren, maar het blijft afstandelijk. En dat is best jammer. Ook komt Tom als personage niet altijd zo geloofwaardig over; hij is soms te naïef.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog en ook lang daarna, mochten medewerkers van Bletchley Park onder geen beding over hun werk praten. Zo is er overigens het verhaal van een getrouwd koppel, die niet van elkaar wisten dat ze beiden op Bletchley Park werkten. Dit gegeven van, de ene hand die niet weet wat de andere doet, is een gedroomd scenario voor een thriller. Uiteraard mag Harris zich binnen het medium roman vrijheden veroorloven. Zo krijgt Tom hulp bij het ontrafelen van al die mysteries. Hulp die geloofwaardig overkomt in het kader van het verhaal. Op het verhaal valt weinig aan te merken. Harris kent zijn metier. Hoewel, in mijn optiek, het verhaal net iets sterker had kunnen zijn, als niet alle eindjes zo netjes aan elkaar geknoopt waren.

‘Enigma’ is niet Harris’ sterkste boek, maar niettemin de moeite waard om te lezen, al was het maar om de sfeer van die tijd op te snuiven.

Oorspronkelijke titel: Enigma.
Jaar van uitgave: 1995.
Nederlandse vertaling: Rogier van Kappel.

Edelman bedelman schutter spion van John Le Carré

Literaire ontspanning van de bovenste plank.

MI6, de Britse buitenlandse inlichtingendienst, is na een mislukte operatie grondig gereorganiseerd. Enkele personeelsleden, waaronder George Smiley, zijn op gedwongen pensioen gezet. Na een jaar echter wordt George benaderd om een onderzoek in te stellen. Een van de agenten van Peter Guillam vernam via een Russische spionne in Hongkong, dat de Russische geheime dienst een spion heeft in de top van MI6. Na het uitspitten van rapporten van bepaalde operaties en het interviewen van ex-collega’s komt George tot de conclusie dat er inderdaad een mol is. Wie van de collega’s werkt voor de Russen? En hoeveel schade berokkende de mol aan de organisatie?

Geen cocktailparty’s of snelle actiescènes voor George Smiley maar ambtenarenwerk, waarbij dossierkennis en kennis over de organisatie voor een doorbraak zorgt. Klinkt saai, maar dat is het niet. Ongemerkt weet Le Carré de spanning in ‘Edelman bedelman schutter spion’ op te drijven. Naast een doordachte opbouw valt vooral het jargon op. Le Carré heeft het onder andere over het reisbureau, de koppensnellers, de lantaarnopstekers, de babysitters en de trottoirartiesten. Het geeft de dialogen pit en humor.

Het doopceel van de verschillende stafmedewerkers wordt tussen de bedrijven door gelicht, waarbij geen schandalen aan het licht komen, maar veeleer de sfeer van verschillende milieus en ideologieën. Dit geeft de roman een extra dimensie: de tijdsgeest. Het denken en handelen mag verankerd zijn in een Koudeoorlogssfeer, het verraad van de mol gaat verder dan enkel en alleen zijn vaderland. Dit zorgt voor een onverwacht einde en filosofisch gemijmer over het beroep van spion. Le Carré creëert immers anti-helden, die worstelen met ethische problemen en soms hun toevlucht zoeken tot immorele of bedenkelijke tactieken. Kortom, ‘Edelman bedelman schutter spion’ is literaire ontspanning van de bovenste plank.

Oorspronkelijke titel: Tinker, Tailor, Soldier, Spy
Jaar van uitgave: 1974

Danielles leeswereld: boeken

Een van de zes

Boeken, boeken en boeken.

Naast boeken bespreken neem ik af en toe ook mijn leeswereld onder de loep. Boeken. Ik kan er echt niet genoeg van krijgen. 

“Ga je weeral naar de bibliotheek? Heb je soms niet genoeg boeken om te lezen?” Ik beken, ik heb bijna zes kasten vol met boeken. Soms krijg ik een lichte paniekaanval bij het zien van al mijn boeken. Ik vrees dat ik niet genoeg aan één leven ga hebben om al mijn gekochte boeken te lezen. Onlangs kocht ik weer een paar boeken op het Boekenfestijn, via Bol com, Kobo, Kindle en Audible. En dan zijn er nog boekenwinkels. Boekenwinkels hebben sinds mijn kindertijd een onweerstaanbare drang op me. Winkelen is boeken kijken.

Tegenwoordig lees ik overigens met mijn blog in mijn achterhoofd. En dan vallen een hoop boeken die ik heb weg voor bespreking, want ik denk niet dat de lezers van mijn blog geïnteresseerd zijn in besprekingen van boeken over kunst, muziek, geschiedenis, alternatieve geneeskunde, gezonde voeding, mythologie, enz. Mijn boeken zijn een weerspiegeling van mijn interesses. Spijtig genoeg waren enkele interesses eerder tijdelijk. Hoewel het natuurlijk altijd kan dat ik een bepaalde interesse weer oppik.

Gaan er ook al wel eens boeken weg? Ja. Hoewel het makkelijker wieden is in de romans dan in de non fictie boeken. Ik hanteer al jaren de regel dat ik enkel die boeken bijhoud die ik minstens twee keer gelezen heb. En dat werkt prima. Hoewel, eigenlijk zou ik tijd moeten maken om sommige boeken inderdaad een tweede keer vast te nemen om zo weer plek te maken voor nieuwe boeken.

En nu moet ik echt wel naar de bib. Ik heb namelijk een paar recentere titels op het oog. En blijkbaar zijn ze goed. Bovendien kom ik zo ook nog eens buiten, want een mens kan nu eenmaal niet altijd met zijn neus in de boeken zitten. Of voor het computerscherm kijken naar….boeken.